baner Wychowanie i profilaktyka

 

W ciągu ostatnich lat systematycznie wzrasta liczba programów profilaktycznych adresowanych do szkół, w tym tzw. „projektów autorskich”. Opracowują je zarówno placówki naukowe, organizacje pozarządowe, pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznych, jak i sami nauczyciele. Projekty te są bardzo zróżnicowane pod względem jakości. Obok programów profesjonalnych pojawiają się propozycje całkowicie amatorskie, nie spełniające standardów dobrej jakości. O wyborze programu decyduje dyrektor szkoły, a także lokalne władze samorządowe finansujące szkolną profilaktykę. Decydenci domagają się często od autorów programów rekomendacji, wystawionych przez instytucje oświatowe.  Natomiast autorzy, zainteresowani upowszechnianiem swoich programów, nie wiedzą, jakie warunki powinni spełnić, aby otrzymać rekomendacje. Trudności wynikają przede wszystkim z braku stosownych uregulowań:
  • braku procedury (trybu) dopuszczania edukacyjnych programów profilaktycznych do użytku szkolnego;
  • braku wskazania instytucji lub rzeczoznawców, zajmujących się opiniowaniem programów.
Ponadto po wejściu do Unii Europejskiej Polska przystąpiła do projektu EDDRA (Europejskie Działania Ograniczające Popyt na Narkotyki), którego celem jest podnoszenie jakości i efektywności edukacyjnych programów profilaktycznych, eliminacja propozycji nieprofesjonalnych, jak również stworzenie międzynarodowej bazy programów spełniających kryteria dobrej jakości. Obowiązkiem kraju uczestniczącego w projekcie EDDRA jest zbieranie ilościowych i jakościowych danych o programach, które będą podstawą do tworzenia nowych projektów i standardów jakości.
 
Działanie to wynika także z zadań zawartych w Krajowym Programie Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2010, między innymi:
 
Kierunek 2 KPPN
 
Podniesienie jakości programów profilaktycznych oraz wojewódzkich, gminnych programów przeciwdziałania narkomanii stanowiących część wojewódzkich i gminnych strategii rozwiązywania problemów społecznych
 
Rodzaje działań:
  • Upowszechnianie wiedzy na temat standardów programów i strategii profilaktycznych oraz metod ich ewaluacji
  • Opracowanie i wdrażanie systemu rekomendacji programów profilaktycznych uwzględniających problematykę narkomanii w oparciu o kryteria programu EDDRA (Exchange Drug Demand Reduction Action). 
W celu opracowania Systemu rekomendacji zostały podjęte następujące kroki:
  • Nawiązanie współpracy międzyinstytucjonalnej
Opracowanie systemu rekomendacji zostało powierzone Zespołowi roboczemu, powołanemu w 2007 roku zarządzeniem Dyrektora Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii.  W skład zespołu weszli przedstawiciele Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii, Instytutu Psychiatrii i Neurologii, Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej oraz Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
 
Zadania zespołu:
  • pracowanie kryteriów rekomendacji programów
Zespół opracował zestaw standardów służących ocenie jakości programu profilaktyki lub promocji zdrowia psychicznego. Projekt przedstawia pożądany sposób formułowania i opisu programu, a także przedstawia kryteria (wskaźniki) dla poszczególnych standardów.
 
Program, w zależności od stopnia jego zgodności ze standardami, może zostać zakwalifikowany na jeden z trzech wymienionych poniżej poziomów rekomendacji:

Poziom I - „Program obiecujący”
Poziom II - „Dobra praktyka”
Poziom III - „Program modelowy”
  • Opracowanie systemu rekomendacji
W 2008 roku Zespół roboczy wypracował projekt Systemu Rekomendacji, który został poddany konsultacjom ekspertów i społecznym.
 
Aktualnie System Rekomendacji i Oceny Programów Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego zawiera między innymi wzory dokumentów: „Kwestionariusz aplikacyjny” i „Arkusz Oceny programu”. System rekomendacji ma pełnić także funkcję edukacyjną, dlatego opracowany został „Słownik pojęć i terminów”.
 
Oprac.: Dorota Macander
Zaktualizowano: 15 stycznia 2016