Odejście od obowiązkowych prac domowych z zestawami narzędzi edukacyjnych

Część 1: języki obce

„Sami musimy stać się zmianą, do której dążymy w świecie”

(Mahatma Gandhi)

Przyzwyczajenie i zmiana. Te dwa elementy są nieodłączną częścią naszego życia. Przyzwyczajenie do tego, co znamy daje nam poczucie bezpieczeństwa. Zmiana, choć towarzyszy nam na co dzień, często wywołuje w nas niechęć, opór, a nawet lęk przed tym, co nieznane. Skoro jednak zmiany są nieuchronne, warto potraktować je jako wyzwanie i źródło nowych możliwości i podejście takie zastosować także do zmian w środowisku zawodowym.

Szkoła zmienia się, dostosowuje się do potrzeb ucznia. Ostatnio wprowadzona zmiana  ̶ rezygnacja z obowiązkowych prac domowych[1] wywołała lawinę dyskusji, dzieląc środowiska szkolne, rodziców i uczniów na obozy zwolenników i przeciwników tego rozwiązania. Przeciwnicy i sceptycy wyrażają obawy, że brak prac domowych znacznie obniży poziom nauki.

Tymczasem badania naukowe (IBE[2]) pokazują, że prace domowe nie wpływają znacznie na poprawę wyników nauczania, oraz wskazują, że „efektywność edukacyjna korzystania z prac domowych zależy nie od ich częstotliwości i intensywności, ale jakości […] oraz od samodzielności ucznia i jego poziomu motywacji do nauki”.

Skoro nie ma obowiązkowej nauki w domu, jak skłonić ucznia, aby uczył się efektywnie i jak zarządzać tą zmianą w edukacji, aby wpłynęła na podniesienie jakości kształcenia i zgodnie z wynikiem powyższych badań rozwijała samodzielność i motywację uczniów? Jak zmienić swoje przyzwyczajenia co do sposobu planowania i prowadzenia lekcji?

Zestawy narzędzi edukacyjnych[3] dostępne na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (ZPE) proponują wiele rozwiązań, które mogą wesprzeć nauczyciela w realizacji kształcenia. Poniżej przedstawione zostaną przykłady, ilustrujące propozycje dla nauczycieli języków obcych (na podstawie przykładów z języka angielskiego) w kontekście rozwijania samodzielności i motywacji wewnętrznej ucznia.

  1. Metody i techniki pracy rozwijające poczucie przydatności nauki języka obcego oraz sprzyjające:
  1. aktywności własnej ucznia w procesie uczenia się języka obcego i rozwijające umiejętności potrzebne do samodzielnego myślenia i działania
  2. wykorzystywaniu wcześniej nabytej wiedzy, dzieleniu się nią i budowaniu na niej nowych treści
  3. zaspakajaniu ciekawości poznawczej poprzez wykorzystywanie tematyki interesującej ucznia
  4. zróżnicowanym formom powtarzania wiedzy
  5. pracy w zespole, budującej pozytywne relacje w klasie oraz z nauczycielem i pomagającej w uczeniu się od siebie nawzajem
  6. refleksyjnej ocenie postępów ucznia oraz procesowi samooceny.
Temat scenariusza i autorAktywności uczniaRozwijane kompetencje
Stwórz swoje własne wideo
na temat bezpieczeństwa
Cybernetycznego, kl VII (Muszyńska B.)
Lekcja 1
Lekcja 2
dzielą się posiadaną wiedzą na temat bezpieczeństwa w sieci• kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;
• kompetencje w zakresie wielojęzyczności
• kompetencje cyfrowe
kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się
•kompetencje w zakresie przedsiębiorczości (rozwój wyobraźni, kreatywności, zdolność wykorzystywania pomysłów, podejmowanie inicjatywy)
• kompetencje matematyczne poprzez zadania pozwalające odnaleźć zastosowanie matematyki w sytuacjach życia codziennego; (ostatni scenariusz)
Leo Messi trains every day – opisujemy codzienne życie
niecodziennych osób, kl IV (Tengowska N.)
podejmują wspólne decyzje co do sposobu realizacji projektu, wyszukują informacje, itp.
The Human Desire for Exploration. Odkrycia, odwieczne dążenie ludzkości, kl. VI (Sepioło A.)posługują się technologią informatyczną (quiz online, nagrywanie filmików telefonem, praca na platformie TwinSpace

Tych kilka przykładów może posłużyć do zaplanowania zadań, jakie uczeń będzie chciał wykonać po lekcjach, samodzielnie, bądź wspólnie z innymi uczniami.

  1. Uczenie się/utrwalanie/powtarzanie słownictwa można zaproponować lub oddać inicjatywę uczniom w celu przygotowania (w zależności od możliwości językowych ucznia):
  • mini słowniczka, z definicjami w języku polskim, angielskim lub za pomocą ilustracji
  • mapy myśli,
  • lapbooka,
  • fiszek,
  • quizu
  1. Utrwalenie struktur leksykalno-gramatycznych poprzez np.: nagranie wywiadu z członkiem rodziny lub inną osobą, przygotowanie prezentacji z danego tematu, przygotowanie przez osobę chętną materiałów dla uczniów w klasie na np. lekcję powtórzeniową.
  1. Prowadzenie dzienniczka „Moje postępy w angielskim” – gdzie uczeń monitoruje swoją naukę, i ocenia co pamięta, a co musi jeszcze utrwalić (rozłożenie nauki w czasie i odtwarzanie wiedzy).

Ważne jest, aby w swoich działaniach uczeń otrzymał wsparcie i wskazówki od nauczyciela oraz ocenę słowną, opartą na rzetelnej refleksji. Istotne jest, aby planując zadania dodatkowe dla ucznia, wspierać go w rozwijaniu umiejętności takich jak: samodzielność i odpowiedzialność, planowanie czasu, zarządzanie nim, organizacja pracy oraz samodzielność w rozwiązywaniu problemów, jak również radzenie sobie ze stresem związanym z terminami. Te umiejętności będą dla ucznia niezwykle istotne w życiu codziennym i zawodowym, a także mają kluczowe znaczenie w kontekście czekających egzaminów.

Dodatkowo, zadania wykonywane przez ucznia poza lekcjami umożliwią utrwalenie materiału i lepsze zrozumienie go, co z kolei przyczyni się do lepszych wyników w nauce i pozytywnie wpłynie na rozwój jego motywacji i zainteresowania nauką. Nauczyciel może także ocenić postępy ucznia poza szkołą i zidentyfikować obszary, w których potrzebuje on dodatkowej pomocy czy wsparcia. Dzięki temu uczniowie będą czuć się bardziej zaangażowani w proces nauki i osiągną postępy zgodne z własnymi możliwościami.

#FunduszeEuropejskie #FunduszeUE

[1] ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI  z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. Warszawa, dnia 25 marca 2024 r. Poz. 438); § 1 pkt 1.

[2] https://ibe.edu.pl/pl/publikacje-przygotowanie-i-realizacja-miedzynarodowych-badan (dostęp na 15.04.2024)

[3] https://zpe.gov.pl/a/zestawy-narzedzi-edukacyjnych/DdkFeif7i (dostęp na 15.04.2024)

Ostatnia aktualizacja: 6 maja 2024